Derleme

HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME

Cilt: 6 Sayı: 3 22 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME

Öz

Bu çalışma, doğal bir flavonoid olan hesperidinin egzersiz performansı, toparlanma süreçleri ve kas sağlığı üzerindeki potansiyel etkilerini mevcut bilimsel veriler ışığında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Hesperidinin; oksidatif stres önleyici, iltihap baskılayıcı, vazodilatatif ve metabolik düzenleyici özellikleri sayesinde fiziksel performansı destekleyebileceği düşünülmektedir. Sekiz haftalık 500 mg/gün 2S-hesperidin takviyesi, amatör bisikletçilerde fonksiyonel eşiğin yaklaşık %3,2, maksimum gücün %2,7 oranında artmasına ve Wingate testinde ortalama gücün %4’e kadar yükselmesine katkı sağlamıştır. Ayrıca egzersiz sonrası laktat konsantrasyonu %8–12 oranında daha düşük, bikarbonat ve baz fazlalığı %5–10 düzeyinde daha yüksek, kas kütlesinde %1–2 artış ve yağ oranında %1,5–2 azalma rapor edilmiştir. Antioksidan kapasitede anlamlı iyileşmeler gözlenmiş; örneğin süperoksit dismutaz aktivitesi %15–20 artarken, inflamatuvar belirteçlerden MCP-1 ve GSSG seviyeleri %10–15 oranında azalmıştır. Hesperidinin nitrik oksit biyoyararlanımını artırarak vazodilatasyonu desteklediği ve böylece aerobik kapasite ile kas oksijenlenmesini koruduğu; ayrıca mitokondriyal fonksiyonları geliştirerek yağ oksidasyonu ve enerji üretimini optimize ettiği bildirilmektedir. Ancak düşük biyoyararlanım (özellikle geleneksel formlarda %20’nin altında emilim), formülasyon farklılıkları ve bireyler arası fizyolojik yanıt değişkenliği, bu etkilerin uygulamada sınırlı kalmasına yol açabilmektedir. Mevcut literatürdeki çalışmaların çoğu kısa süreli (≤8 hafta) ve küçük örneklemli (çoğunlukla n=30–40) olup, bu bulguların genellenebilirliğini kısıtlamaktadır. Bu nedenle, ≥12 hafta süreli, çok merkezli, >100 katılımcılı randomize kontrollü çalışmalar ve farklı spor branşlarında yapılacak ileri araştırmalar, hesperidinin spora özgü performans ve toparlanma süreçlerindeki etkinliğini daha net ortaya koyacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adefegha, S. A., Saccol, R. d. S. P., Jantsch, M. H., da Silveira, K. L., & Leal, D. B. R. (2021). Hesperidin mitigates inflammation and modulates ectoenzymes activity and some cellular processes in complete Freund’s adjuvant-induced arthritic rats. Journal of Pharmacy Pharmacology, 73(11), 1547-1561.
  2. Ahmad, A., Afzaal, M., Saeed, F., Ali, S. W., Imran, A., Zaidi, S. Y. R., Saleem, M. A., Hussain, M., & Al Jbawi, E. (2023). A comprehensive review of the therapeutic potential of citrus bioflavonoid hesperidin against lifestyle-related disorders. Cogent Food Agriculture, 9(1), 2226427.
  3. Al-Khayri, J. M., Sahana, G. R., Nagella, P., Joseph, B. V., Alessa, F. M., & Al-Mssallem, M. Q. (2022). Flavonoids as potential anti-inflammatory molecules: A review. Molecules, 27(9), 2901.
  4. Alamoudi, J. A., El-Masry, T. A., El-Nagar, M. M., El Zahaby, E. I., Elmorshedy, K. E., Gaballa, M. M., Alshawwa, S. Z., Alsunbul, M., Alharthi, S., & Ibrahim, H. A. (2024). Chitosan/hesperidin nanoparticles formulation: a promising approach against ethanol-induced gastric ulcers via Sirt1/FOXO1/PGC-1α/HO-1 pathway. Frontiers in Pharmacology, 15, 1433793.
  5. Alessandrello, C., Gammeri, L., Sanfilippo, S., Cordiano, R., Brunetto, S., Casciaro, M., & Gangemi, S. (2021). A spotlight on lime: a review about adverse reactions and clinical manifestations due to Citrus aurantiifolia. Clinical Molecular Allergy, 19, 1-10.
  6. Antunes, M. S., Jesse, C. R., Ruff, J. R., de Oliveira Espinosa, D., Gomes, N. S., Altvater, E. E. T., Donato, F., Giacomeli, R., & Boeira, S. P. (2016). Hesperidin reverses cognitive and depressive disturbances induced by olfactory bulbectomy in mice by modulating hippocampal neurotrophins and cytokine levels and acetylcholinesterase activity. European Journal of Pharmacology, 789, 411-420.
  7. Bansal, K., Bhati, H., & Bajpai, M. (2024). New insights into therapeutic applications and nanoformulation approaches of hesperidin: an updated review. Pharmacological research-modern Chinese medicine, 10, 100363.
  8. Bartolomei, S., Sadres, E., Church, D. D., Arroyo, E., Iii, J. A. G., Varanoske, A. N., Wang, R., Beyer, K. S., Oliveira, L. P., & Stout, J. R. (2017). Comparison of the recovery response from high-intensity and high-volume resistance exercise in trained men. European Journal of Applied Physiology, 117, 1287-1298.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Beslenme

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

2 Ekim 2025

Kabul Tarihi

13 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, U., Can, E., İnaç, M. R., Bağaçlı, U. H., & Buzdağlı, Y. (2025). HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(3), 132-145. https://izlik.org/JA49EN85RP
AMA
1.Yılmaz U, Can E, İnaç MR, Bağaçlı UH, Buzdağlı Y. HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME. CUSPOR. 2025;6(3):132-145. https://izlik.org/JA49EN85RP
Chicago
Yılmaz, Umut, Ebubekir Can, Muahmmer Raşit İnaç, Ufuk Han Bağaçlı, ve Yusuf Buzdağlı. 2025. “HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 (3): 132-45. https://izlik.org/JA49EN85RP.
EndNote
Yılmaz U, Can E, İnaç MR, Bağaçlı UH, Buzdağlı Y (01 Aralık 2025) HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 3 132–145.
IEEE
[1]U. Yılmaz, E. Can, M. R. İnaç, U. H. Bağaçlı, ve Y. Buzdağlı, “HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME”, CUSPOR, c. 6, sy 3, ss. 132–145, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49EN85RP
ISNAD
Yılmaz, Umut - Can, Ebubekir - İnaç, Muahmmer Raşit - Bağaçlı, Ufuk Han - Buzdağlı, Yusuf. “HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6/3 (01 Aralık 2025): 132-145. https://izlik.org/JA49EN85RP.
JAMA
1.Yılmaz U, Can E, İnaç MR, Bağaçlı UH, Buzdağlı Y. HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME. CUSPOR. 2025;6:132–145.
MLA
Yılmaz, Umut, vd. “HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 3, Aralık 2025, ss. 132-45, https://izlik.org/JA49EN85RP.
Vancouver
1.Umut Yılmaz, Ebubekir Can, Muahmmer Raşit İnaç, Ufuk Han Bağaçlı, Yusuf Buzdağlı. HESPERİDİNİN EGZERSİZ PERFORMANSI ÜZERİNE ETKİSİ: GÜNCEL BİR DERLEME. CUSPOR [Internet]. 01 Aralık 2025;6(3):132-45. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49EN85RP