SPORCU BESLENME DAVRANIŞ ÖLÇEĞİ GELİŞTİRİLMESİ, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Bu araştırmayla sporcular için geçerli ve güvenilir bir beslenme davranışları ölçeği geliştirilmesi amaçlanmıştır. Beslenme davranışlarının değerlendirilmesi sporcu beslenmesinin uyarlanması ve yönlendirilmesine imkan sağlar. Mevcut araştırma ile sporcu beslenme davranış ölçeği geliştirilmiştir. Ölçekte yer alan maddelerin analizinde SPSS 25, AMOS 26 kullanılmıştır. Araştırma 2025 yılında profesyonel sporcu olan Sivas Cumhuriyet Üniversitesi öğrencileri ve Sivas ilinde bulunan yetişkin lisanslı sporcularla yapılmıştır. Araştırmada nitel ve nicel veri toplama yöntemlerinden faydalanılmış olup bu araştırma keşifsel bir araştırma niteliğindedir. Ölçekte yer alan maddeler için yapılan literatür taraması sonucunda madde havuzu oluşturulmuştur. Ölçekte yer alan maddeler uzman tarafından değerlendirilerek pilot çalışma 50 katılımcıya uygulanmış, verilen cevaplar dikkate alınarak 22 maddelik beş dereceli likert tipi ölçek açımlayıcı faktör analizi için 228 sporcuya uygulanmıştır. Araştırma sürecinde topanan veriler incelenmiş, iç tutarlılık testi olarak Cronbach’ s Alpha değerine bakıldığında güvenirlik değerinin yüksek olduğu görülmüştür. Madde-toplam korelasyon değerleri incelendiğinde 12 maddenin değeri 0,30’ un üstünde korelasyona sahip olduğu, yani ölçülmek istenilen yapının belirlenmesine yeterince katkı sağladığı saptanmıştır. Ölçeğin KMO değeri 0.85 (>0,60) ve Barlett küresellik testi p=.000 (p <0.01) önemli düzeyde anlamlı bulunmuştur. Ölçek çok değişkenli normal dağılıma sahiptir. 202 katılımcıya uygulanan ölçeğin Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucuna göre modelin değerlerinin X² =116.611, sd=51, p= .00, X²/sd= 2.286 ve RMSEA= .080 şeklinde olduğu belirlenmiştir. X²/sd oranının 5’in altında olması, RMSEA değerinin .08’ten küçük veya eşit olması modelin uyumunun iyi olduğunun ve ölçekte yer alan maddelerin belirlenen faktörleri iyi düzeyde temsil ettiğinin göstergesidir. Modelin diğer uyum indeks değerleri CFI= .92, TLI= .90, GFI= .90 ve IFI= .92 olarak hesaplanmıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde; uyum indeksi değerlerinin iyi uyum gösterdiği söylenebilir. Sporcu Beslenme Davranışları Ölçeğinin güvenirlik değerleri incelendiğinde; ölçeğin tümü için Cronbach’s Alfa güvenirlik katsayısının .84 olduğu görülmektedir. Her bir faktör için hesaplanan güvenirlik değerlerine bakıldığında ise Cronbach’s Alfa katsayılarının sırasıyla “öğün içeriği” faktörü için .82; “antrenman/müsabaka sürecinde beslenme” faktörü için .83 ve “öğün periyotları” faktörü için .61 olarak hesaplanmıştır. Görüldüğü gibi, ölçeğin tamamı ve faktörlerine ilişkin Cronbach Alfa katsayıları .60’in üzerindedir. Bu sonuçlar Geliştirilen Sporcu Beslenme Davranışları Ölçeğinin Geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

This research aims to develop a valid and reliable nutrition behavior scale for athletes. The evaluation of nutritional behaviors allows for the adaptation and guidance of athlete nutrition. With the current research, an athlete nutrition behavior scale has been developed. SPSS 25 and AMOS 26 were used in the analysis of the items included in the scale. The research was conducted in 2025 with professional athletes who are students at Sivas Cumhuriyet University and adult licensed athletes in the province of Sivas. In the study, qualitative and quantitative data collection methods were utilized, and this research is of an exploratory nature. A pool of items was created as a result of the literature review conducted for the items included in the scale. The items included in the scale were evaluated by an expert and a pilot study was conducted with 50 participants. Based on the responses given, a 22-item five-point Likert-type scale was applied to 228 athletes for exploratory factor analysis. During the research process, the collected data were examined, and when looking at the Cronbach's Alpha value as an internal consistency test, it was observed that the reliability value was high. When the item-total correlation values were examined, it was determined that 12 items had a correlation value above 0.30, meaning they sufficiently contributed to the identification of the structure to be measured. The KMO value of the scale is 0.85 (>0.60) and the Bartlett's test of sphericity is p=.000 (p <0.01), which is found to be significantly meaningful. The scale has a multivariate normal distribution. According to the Confirmatory Factor Analysis (CFA) results of the scale applied to 202 participants, the model values were determined to be X² =116.611, sd=51, p= .00, X²/sd= 2.286, and RMSEA= .080. The X²/sd ratio being below 5 and the RMSEA value being less than or equal to .08 indicate that the model fits well and that the items in the scale adequately represent the identified factors. The other fit index values of the model were calculated as CFI= .92, TLI= .90, GFI= .90, and IFI= .92. Overall, it can be said that the fit index values show good fit. When examining the reliability values of the Athlete Nutrition Behavior Scale, it is observed that the Cronbach’s Alpha reliability coefficient for the entire scale is .84. When looking at the reliability values calculated for each factor, the Cronbach’s Alpha coefficients were found to be .82 for the "meal content" factor, .83 for the "nutrition during training/competition process" factor, and .61 for the "meal periods" factor, respectively. As seen, the Cronbach's Alpha coefficients for the entire scale and its factors are above .60. These results indicate that the Developed Athlete Nutrition Behaviors Scale is a valid and reliable measurement tool.