BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Ahmet Dönmez; Engin Vural

TR EN

BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin olumlu sosyal davranışları ile öğretme motivasyonları arasındaki ilişkiyi incelemek ve öğretme motivasyonunun olumlu sosyal davranışlar üzerindeki genel yordayıcı durumu ortaya koymaktır. İlişkisel tarama modelinin benimsendiği araştırmaya 141’i kadın 150’si erkek toplam 291 beden eğitimi ve spor öğretmeni katılım göstermiştir. Araştırmada “Kişisel Bilgi Formu”, “Öğretme Motivasyonu Ölçeği” ve “Olumlu Sosyal Davranış Amaçları Ölçeği” kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi uygulanmış; bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki yordayıcı gücünü belirlemek amacıyla ise basit doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular incelendiğinde, korelasyon analizi sonucunda olumlu sosyal davranış ile içsel motivasyon arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r = ,368, p < ,001). Olumlu sosyal davranış ile dışsal motivasyon arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (r = ,264, p < ,001). Son olarak olumlu sosyal davranış ile genel öğretme motivasyonu arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r = ,341, p < ,001). Regresyon analizi sonucunda ise öğretme motivasyonunun olumlu sosyal davranışı pozitif yönde anlamlı olarak yordadığı ve olumlu sosyal davranıştaki varyansın yaklaşık %11’ini açıkladığı belirlenmiştir (R²adj = ,113, p < ,001). Sonuç olarak, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin öğretme motivasyon düzeyleri arttıkça iş birliği yapma, yardımsever olma ve toplumsal açıdan yararlı davranışlarda bulunma eğilimlerinin de arttığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

THE RELATIONSHIP BETWEEN PHYSICAL EDUCATION AND SPORTS TEACHERS' POSITIVE SOCIAL BEHAVIOR AND THEIR MOTIVATION TO TEACH

Öz

The purpose of this study is to examine the relationship between physical education and sports teachers’ positive social behaviors and their teaching motivation, and to determine the overall predictive role of teaching motivation on positive social behaviors. A total of 291 physical education and sports teachers—141 women and 150 men—participated in the study, which adopted a correlational survey model. The study utilized the “Personal Information Form,” the “Teaching Motivation Scale,” and the “Positive Social Behavior Goals Scale.” Pearson correlation analysis was applied to examine the relationships among the variables; simple linear regression analysis was used to determine the predictive power of the independent variables on the dependent variable. Upon examining the findings, the correlation analysis revealed a moderate, positive, and statistically significant relationship between positive social behavior and intrinsic motivation (r = ,368, p < ,001). A low, positive, and statistically significant relationship was also identified between positive social behavior and extrinsic motivation (r = ,264, p < ,001). Finally, a moderate, positive, and significant relationship was found between positive social behavior and general teaching motivation (r = ,341, p < ,001). The results of the regression analysis indicated that teaching motivation significantly and positively predicted positive social behavior and explained approximately 11% of the variance in positive social behavior (R²adj = .113, p < .001). As a result, as physical education and sports teachers’ levels of motivation to teach increase, their tendency to cooperate, help others, and engage in socially beneficial behaviors also increases.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Anlı, G. (2019). Adaptation of the prosocial behavioral intentions scale for use with Turkish participants: Assessments of validity and reliability. Current Psychology, 38(4), 950-958.
Bailey, R. (2006). Physical education and sport in schools: A review of benefits and outcomes. Journal of school health, 76(8), 397-401.
Benedetti, A. A. (2012). Event-level intrinsic, extrinsic, and prosocial motivation: Effects on well-being (Master's thesis). The University of Akron. Akron, OH, United States.
Candan, D. G., & Gencel, İ. E. (2015). Öğretme motivasyonu ölçeği’ni Türkçe’ye uyarlama çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(36), 72-89.
Carlo, G., & Randall, B. A. (2002). The development of a measure of prosocial behaviors for late adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 31 (1), 31-44.
Cheon, S. H., Reeve, J., & Marsh, H. W. (2023). Autonomy-supportive teaching enhances prosocial and reduces antisocial behavior via classroom climate and psychological needs: A multilevel randomized control intervention. Journal of Sport and Exercise Psychology, 45(1), 26-40.
Collie, R. J. (2022). Social-emotional need satisfaction, prosocial motivation, and students’ positive behavioral and well-being outcomes. Social Psychology of Education, 25, 399–424.
Deci, E. L., Vallerand, R. J., Pelletier, L. G., & Ryan, R. M. (1991). Motivation and education: The self- determination perspective. Educational Psychologist, 26(3-4), 325–346.

Ding, F., & Lu, Z. (2016). Association between empathy and prosocial behavior: A systematic review and meta-analysis. Advances in Psychological Science, 24(8), 1159–1174. https://doi.org/10.3724/SP.J.1042.2016.01159
Eisenberg, N., & Mussen, P.H. (1989). The roots of prosocial behavior in children. Cambridge: Cambridge University Press.
Eisenberg, N., Fabes, R. A., & Spinrad, T. L. (2006). Prosocial development. In N. Eisenberg, W. Damon, ve R. M. Lerner (Eds.), Handbook of child psychology: Social, emotional, and personality development In (s. 646–718). New York: Wiley.
Emich, C. (2018). Conceptualizing collaboration in nursing. Nursing Forum, 53(4), 567–573.
Eren, E. (2020). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. İstanbul: Beta Yayıncılık.
Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. (2012). How to design and evaluate research in education (8. edition). McGraw-Hill.
Gagné, M. (2003). The role of autonomy support and autonomy orientation in prosocial behavior engagement. Motivation and Emotion, 27(3), 199–223. https://doi.org/10.1023/A:1025007614869
Gorge, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. (Sixteenth edition). Routledge, New York, NY 10017
Grant, A. M. (2008). Does intrinsic motivation fuel the prosocial fire? Motivational synergy in predicting persistence, performance, and productivity. Journal of Applied Psychology, 93(1), 48–58. https://doi.org/10.1037/0021-9010.93.1.48
Hardy, S. A., Dollahite, D. C., Johnson, N., & Christensen, J. B. (2015). Adolescent motivations to engage in pro-social behaviors and abstain from health-risk behaviors: A self-determination theory approach. Journal of Personality, 83(5), 479–490. https://doi.org/10.1111/jopy.12123
Haunch, K., McDermid, K., & Spilsbury, K. (2026). Staff behaviours that promote positive co-worker relationships in health and social care settings: A scoping review with implications for long-term residential care. International Journal of Nursing Studies Advances, 10, 100543.
Hepsert, S., Özer, H., & Kılıç, Y. (2022). Çekme lastiği egzersizinin taekwondo sporunda seçilmiş bazı teknik kuvvet parametrelerine etkisi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 550-560.
Hepsert, S., Sezer, B. S., Gökçen, M. G., & Kılıç, Y. (2024). Sedanter ve antrene bireylerde hedonik açlığın dispne, yaşam kalitesi ve uyku kalitesine etkisi. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences-IJSETS, 10(4), 195-205.
Hodge, K., & Lonsdale, C. (2011). Prosocial and antisocial behavior in sport: The role of coaching style, autonomous vs. controlled motivation, and moral disengagement. Journal of Sport & Exercise Psychology, 33, 527–547.
Hoffman, M. L. (2000). Empathy and moral development: Implications for caring and justice. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Karagöz, Y. (2017). SPSS ve AMOS uygulamalı nicel-nitel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği (1. Baskı). İstanbul: Nobel Kitabevi.
Karoğlu, Z. Y., & Mumcu, A. (2025). İçsel ve dışsal motivasyonun prososyal davranışlar üzerinde etkisi psikolojik sözleşmenin düzenleyici rolü. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 497-528. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1632393
Kauffman, D. F., Soylu, M. Y., & Duke, B. (2011). Validation of the motivation to teach scale. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(40), 279-290.
Kline, R., Bankert, A., Levitan, L., & Kraft, P. (2019). Personality and prosocial behavior: A multilevel meta-analysis. Political Science Research and Methods, 7(1), 125–142. doi:10.1017/psrm.2017.14.
Kumru, A., Carlo, G., & Edwards, C. P. (2004). Olumlu sosyal davranışların ilişkisel, kültürel, bilişsel ve duyuşsal bazı değişkenlerle ilişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 19 (54), 109-125.
Lin, Y., Lin, Z., Cai, C., Wei, M., & Huang, F. (2025). The relationship between kindergarten teachers’ prosocial motivation and emotional support competence: The mediating role of a sense of professional mission and nonlinear moderating effect of teaching experience. BMC Psychology, 13, 747. https://doi.org/10.1186/s40359- 025-03060-w
Madden, C., Clayton, M., Canary, H. E., Towsley, G., Cloyes, K. G., & Lund, D. (2017). Rules of performance in the nursing home: A grounded theory of nurse–CNA communication. Geriatric Nursing, 38(5), 378–384.
McLennan, N., & Thompson, J. (2015). Quality physical education (QPE): Guidelines for policy makers. Unesco Publishing.
Oh, S., & Roh, S. C. (2022). Intrinsic motivation for work activities is associated with empathy: Investigating the indirect relationship between intrinsic motivation for work activities and social support through empathy and prosocial behavior. Personality and Individual Differences, 189, 111487. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.111487
Paga, B. A., & Amir, Y. (2025). The effects of self-compassion and social responsibility on promoting prosocial behavior among university students. Psikologi Prima, 8(1), 1-12.
Roth, G., Assor, A., Kanat-Maymon, Y., & Kaplan, H. (2007). Autonomous motivation for teaching: How self-determined teaching may lead to self-determined learning. Journal of Educational Psychology, 99(4), 761-774.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000a). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54–67. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1020
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000b). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
Sezer, B. S., Hepsert, S., Akel, D., & Kılıç, Y. (2024). Sedanter ve antrene üniversite öğrencilerinde obezite ve metabolik sendrom farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 7(2), 21-29.
Şahin, M. O. (2023). Hokey sporcularında kişilik özelliklerinin algılanan performans ve olumlu sosyal davranış üzerindeki etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sakarya.
Vairami, M., Aivazidi, M., & Petrogiannis, K. (2025). The mediating role of prosocial motivation in the relationship between empathy and prosocial behavior in early adolescence. International Journal of Educational Psychology, 14(3), 178–198. https://doi.org/10.17583/ijep.17925
Viseu, J., de Jesus, S. N., Rus, C., Canavarro, J. M., & Pereira, J. (2016). Relationship between teacher motivation and organizational variables: A literature review. Paidéia, 26(63), 111-120.
White, R. W. (1959). Motivation reconsidered: The concept of competence. Psychological Review, 66(5), 297-333. https://doi.org/10.1037/h0040934
Yang, Y., Li, W., Sheldon, K. M., & Kou, Y. (2024). Perception of helper's autonomous motivation increases recipient's prosocial behaviour intentions via feelings of gratitude. European Journal of Social Psychology, 54(2), 465–477.
Yazıcı, H. (2009). Öğretmenlik mesleği, motivasyon kaynakları ve temel tutumlar: Kuramsal bir bakış. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(1), 33-46.
Yelken, M. E., Sezer, B. S., Hepsert, S., Küçüksayan, H., Mugan, G., & Yılmaz, U. (2026). The Effect of an 8-Week Life Kinetics Exercise Programme on Salivary Cortisol, Alpha-Amylase and Immunoglobulin-A in U14 Female Cross-Country Skiers. Frontiers in Physiology, 17, 1847163.
Yin, Y., & Wang, Y. (2023). Is empathy associated with more prosocial behaviour? A meta-analysis. Asian Journal of Social Psychology, 26(1), 3–22. https://doi.org/10.1111/ajsp.12537

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Dönmez ^*
0000-0001-6754-4369
Türkiye

Engin Vural
0000-0002-7717-4928
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

8 Haziran 2026

Kabul Tarihi

18 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA65MC32KW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Dönmez, A., & Vural, E. (2026). BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(2), 189-195. https://izlik.org/JA65MC32KW

AMA

1.Dönmez A, Vural E. BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. CUSPOR. 2026;7(2):189-195. https://izlik.org/JA65MC32KW

Chicago

Dönmez, Ahmet, ve Engin Vural. 2026. “BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7 (2): 189-95. https://izlik.org/JA65MC32KW.

EndNote

Dönmez A, Vural E (01 Ağustos 2026) BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7 2 189–195.

IEEE

[1]A. Dönmez ve E. Vural, “BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ”, CUSPOR, c. 7, sy 2, ss. 189–195, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65MC32KW

ISNAD

Dönmez, Ahmet - Vural, Engin. “BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7/2 (01 Ağustos 2026): 189-195. https://izlik.org/JA65MC32KW.

JAMA

1.Dönmez A, Vural E. BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. CUSPOR. 2026;7:189–195.

MLA

Dönmez, Ahmet, ve Engin Vural. “BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 7, sy 2, Ağustos 2026, ss. 189-95, https://izlik.org/JA65MC32KW.

Vancouver

1.Ahmet Dönmez, Engin Vural. BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR ÖĞRETMENLERİNİN OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETME MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. CUSPOR [Internet]. 01 Ağustos 2026;7(2):189-95. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65MC32KW