ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Bülent Tatlısu

TR EN

ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırma, öğretmen adaylarının sürekli umut düzeyleri üzerinde spor yapmanın etkisini incelemek amacıyla genel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim döneminde pedagojik formasyon eğitimi alan veya öğretmenlik programlarında öğrenim gören, 232’si kadın ve 175’i erkek olmak üzere toplam 407 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, katılımcıların demografik bilgilerini elde etmek amacıyla “Kişisel Bilgi Formu” ile Tarhan ve Bacanlı (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan “Sürekli Umut Ölçeği” kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 26.0 programı aracılığıyla analiz edilmiş; ikili grupların karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t-testi, çoklu gruplarda ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve uygun post-hoc testleri uygulanmıştır. Analiz bulguları, cinsiyet, spor türü, haftalık spor yapma süresi ve spor yapma yılı değişkenlerinin sürekli umut düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığını ortaya koymuştur. Buna karşılık, öğrenim görülen bölüm ve sportif aktivite yapma durumu değişkenlerinin, özellikle eylem odaklı düşünceler (eyleyici düşünceler) ve genel umut puanları açısından anlamlı farklılıklara neden olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, öğrencilerin sürekli umut düzeylerinin akademik alanları ve spor yapma alışkanlıkları ile daha güçlü ilişkilere sahip olduğu; buna karşılık demografik ve spora ilişkin bazı değişkenlerin bu düzey üzerinde sınırlı etkiye sahip olduğu söylenebilir. Bu bağlamda, umut düzeylerini geliştirmeye yönelik müdahale programlarının, farklı bölümlerde öğrenim gören ve spor yapmayan öğrencilere öncelik verecek biçimde planlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

EXAMINING THE EFFECT OF SPORTS ON THE CONTINUOUS HOPE LEVELS OF PROSPECTIVE TEACHERS

Öz

This study was conducted to examine the effect of sports participation on the dispositional hope levels of pre-service teachers, employing a general survey model. The sample consisted of a total of 407 students enrolled in pedagogical formation training or teacher education programs during the 2024–2025 academic year, including 232 females and 175 males. As data collection tools, a “Personal Information Form” was used to obtain participants’ demographic characteristics, along with the “Dispositional Hope Scale” adapted into Turkish by Tarhan and Bacanlı (2015). Data were analyzed using SPSS 26.0 software. Independent samples t-tests were applied for comparisons between two groups, while one-way analysis of variance (ANOVA) and appropriate post-hoc tests were employed for comparisons involving more than two groups. The findings revealed that variables such as gender, type of sport, weekly duration of sports participation, and years of sports experience had no significant effect on dispositional hope levels. In contrast, the academic department attended and engagement in sports activities were found to cause significant differences, particularly in agency thinking and overall hope scores. In conclusion, the results suggest that dispositional hope levels are more strongly associated with students’ academic fields and sports participation habits, whereas certain demographic and sports-related variables have a limited influence. Accordingly, it is recommended that intervention programs aimed at enhancing hope levels be designed to specifically target students from different academic departments, with a particular focus on those who do not engage in sports activities.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.

Kaynakça

Ağırbaş, Ö., Tatlısu, B., & Karakurt, S. (2021). Geçmişten günümüze sağlık alanında egzersizlerin rolü, Editörler: E. Ağgön, Y. Ç. Yıldızhan. Ö. Ağırbaş. Spor ve Sağlık Araştırmaları (1-15). Ankara: Akademisyen Kitabevi A.Ş.
Aktağ I., & Alpay D. D. (2015). Abant izzet baysal üniversitesi beden eğitimi ve spor yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerinin umutsuzluk düzeyleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 15- 24.
Alpar, R. (2013). Uygulamalı çok değişkenli istatistik yöntemler (4. Baskı). Ankara: Detay
Bahadır, Z., Çertel, Z., Erdoğan, Ç. H., & Yerlisu Lapa, T. (2020). Rekreasyon bölümü öğrencilerinin kişilik özelliklerinin umut düzeyine etkisi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(4), 54-64. https://doi.org/10.33689/spormetre.6676
Bailey, R. (2006). Physical education and sport in schools: A review of benefits and outcomes. The Journal of School Health, 76(8), 397–401. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2006.00132.x
Biddle, S. J. H., & Asare, M. (2011). Physical activity and mental health in children and adolescents: A review of reviews. British Journal of Sports Medicine, 45(11), 886–895. https://doi.org/10.1136/bjsports-2011-090185
BMC Psychology. (2025). Connection between college students’ sports activities, depression, and anxiety: The mediating role of self‑esteem. https://bmcpsychology.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40359-025-02838-2
Curry, L. A., Taylor, S., & Snyder, C. R. (1997). Hope and academic success in college students. Journal of Personality and Social Psychology, 72(4), 1079–1085.https://doi.org/10.1037/0022 3514.72.4.1079

Creswell, J.W. (2013). “Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları araştırma deseni”. (Hacıömeroğlu, G. Çev.) Ankara: Eğiten Kitap.
Eime, R. M., Young, J. A., Harvey, J. T., Charity, M. J., & Payne, W. R. (2013). A systematic review of the psychological and social benefits of participation in sport for children and adolescents: Informing development of a conceptual model of health through sport. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 10, 98. https://doi.org/10.1186/1479-5868-10-98
Furst, D. M., Ferraro, T. J., & Lamke, G. E. (2014). Psychological impact of athletic participation: A review. Journal of Sport Behavior, 37(1), 56–68.
George, D., & Mallery, P. (2018). Descriptive statistics. In IBM SPSS Statistics 25 Step by Step (pp. 126-134). Routledge.
Gould, D., & Udry, E. (1994). Psychological skills for enhancing performance: Arousal regulation strategies. Medicine & Science in Sports & Exercise, 26(4), 455-463.
Gustafsson, H., Hassmén, P., Kenttä, G., & Johansson, M. (2011). A qualitative analysis of burnout in elite Swedish athletes. Psychology of Sport and Exercise, 9(6), 800–816. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2007.01.004
Gürbüz, C., & Karakulaklı, H. (2024). Halk oyunları çalışmaları ve hareket eğitimi. In D. Eser Ağgön, Öztürk Ağırbaş & Yasemin Çakmak Yıldızhan (Eds.), Her Yönüyle Spor Araştırmaları V ( s.95-112). Ankara: Vadi Matbaacılık.
Isoard-Gautheur, S., Guillet-Descas, E., & Lemyre, P. N. (2012). A prospective study of the influence of perceived coaching style on burnout propensity in high level young athletes: Using a self-determination theory perspective. The Sport Psychologist, 26(2), 282–298. https://doi.org/10.1123/tsp.26.2.282
Jackson, B., & Roberts, L. (2016). Social support, team dynamics, and athlete mental health: Implications for sport psychology. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 14(3), 286-300.
Karasar, N. (1984). “Bilimsel Araştırma Metodu”. Ankara: Hacettepe Taş Kitapçılık.
Karasar, N. (2020). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Nobel Yayıncılık.
Kemer G., & Atik K. (2005). Kırsal ve İl Merkezinde Yaşayan Lise Öğrencilerinin Umut Düzeylerinin Aileden Algılanan Sosyal Destek Düzeyine Göre Karşılaştırılması. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 21,161- 168.
Li, Y., & Huang, C. (2025). Effects of different physical activity modalities on psychological well-being: A meta-analytic review. Frontiers in Psychology, 16, 1573446. Retrieved from https://www.frontiersin.org/
Li, J., Leng, Z., Tang, K., Na, M., Li, Y., & Alam, S. S. (2024). Multidimensional impact of sport types on the psychological well‑being of student athletes: A multivariate investigation. Heliyon, 10(11), e32331.https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e32331
Loehr, J. E. (2005). The mental game: An athlete’s guide to performance enhancement. Hachette Books.
Lopez, S. J. (2009). Making ripples of hope. Educational Horizons, 87(4), 225–226. Lubans, D. R., Richards, J., Hillman, C. H., Faulkner, G., Beauchamp, M. R., Nilsson, M., ... & Biddle, S. J. H. (2016). Physical activity for cognitive and mental health in youth: A systematic review of mechanisms. Pediatrics, 138(3), e20161642. https://doi.org/10.1542/peds.2016-1642
Öktem, T. (2022). The Effect of University Students' Attitudes Towards Sports on Their Levels, International Journal of Eurasian Education and Culture, 7(19), 2389-398. DOI: http://dx.doi.org/10.35826/ijoecc.622 Reed, D. A., & Ones, D. S. (2006). The effect of physical activity on mental health: A meta-analysis. Psychological Science, 17(9), 775-781.
Salvucci, S., Walter, E., Conley, V., Fink, S., & Saba, M. (1997). Measurement error studies at the National Center for Education Statistics (NCES). Washington D. C. U. S. Department of Education.
Snyder, C. R. (1991). The will and the ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60(4), 570–585. https://doi.org/10.1037/0022-3514.60.4.570
Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249-275.
Snyder, C. R. (Ed.). (2000). Handbook of hope: Theory, measures, and applications. Academic press. Eime, R. M.,
Harvey, J. T., & Payne, W. R. (2013). Physical activity, sport and health: Insights from longitudinal research. Journal of Science and Medicine in Sport, 16(3), 212-220.
Snyder, C. R., Harris, C., Anderson, J. R., Holleran, S. A., Irving, L. M., Sigmon, S. T., Yoshinobu, L., Gibb, J., Langelle, C., & Harney, P. (1991). The will and ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. Journal of Personality and Social Psychology, 60 (4), 570-585.
Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (Vol. 6, pp. 497-516). Boston, MA: pearson.
Tarhan, S., & Bacanlı, H. (2015). Sürekli Umut Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 1-14.
Tatlısu, B., Turan, M., Uçan, İ., & Kan, M. E. (2024). Üniversite öğrencilerinin spor ve farklı değişkenlere göre vefakarlık ve kindarlık durumlarının incelenmesi. Educational Academic Research (52), 161-175. https://doi.org/10.33418/education.1421280
Tatlısu, T., Ağırbaş, Ö, & Uçan, İ. (2022). Öğrencilerin duygularını ifade etmede çeşitli demografik özelliklerin etkisinin incelenmesi, Her Yönüyle Spor Araştırmaları II, (Eds: Ağırbaş, Ö, Ağgön, E., & Seçkin Ağırbaş, İ), Akademisyen Kitabevi A.Ş. Ankara, s.27-44.
Thayer, R. E. (2001). Calm energy: How people regulate mood with food and exercise. Oxford University Press.
Turan, M., & Tatlısu, B., (2021). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin zihinsel dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi (bayburt üniversitesi örneği). Editör: Doç. Dr. Mehmet Ilkım. Spor Bilimlerinde Araştırma ve Değerlendirmeler. Gece Kitaplığı. 187-202. Ankara
Türker, Ü. (2020). Olimpik Okçuluk ve Gelişim Psikolojisi Açısından İncelenmesi, Anatolia Sport Research, 1(1):5-24.DOI: http://dx.doi.org/10.29228/anatoliasr.
Ulucan H., Kılıç M., Kaya K., & Türkçapar, Ü. (2011). Beden eğitimi spor yüksekokullarında öğrenimlerine devam eden öğrencilerin umutsuzluk ve yaşam doyum düzeylerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13, 349-356.
Ulukan, M. (2020). Ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonları ve sürekli umut düzeylerinin incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 202-218.
Weinberg, R., & Gould, D. (2014). Foundations of sport and exercise psychology. Human Kinetics. Wei, X., Lai, Z., Tan, Z., Ou, Z., Feng, X., Xu, G., & Ai, D. (2024). The effect of physical activity on depression in university students: the mediating role of self-esteem and positive psychological capital. Frontiers in Psychology, 15, 1485641.
Yli-Piipari, S., Watt, A., Jaakkola, T., Liukkonen, J., & Nurmi, J.-E. (2009). Relationships between physical education students’ motivational profiles, enjoyment, state anxiety, and self-reported physical activity. Journal of Sports Science and Medicine, 8(3), 327–336. Retrieved from https://www.jssm.org/volume08/iss3/cap/jssm-08-327.pdf
Zhang, W., & Li, J. (2025). Sports atmosphere and psychological resilience in college students: Mediating role of growth mindset. Frontiers in Psychology, 16, 1532498. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1532498

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beden Eğitimi ve Oyun

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bülent Tatlısu ^*
0000-0003-4208-4583
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

17 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA58GJ65SL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tatlısu, B. (2025). ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(3), 261-274. https://izlik.org/JA58GJ65SL

AMA

1.Tatlısu B. ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ. CUSPOR. 2025;6(3):261-274. https://izlik.org/JA58GJ65SL

Chicago

Tatlısu, Bülent. 2025. “ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 (3): 261-74. https://izlik.org/JA58GJ65SL.

EndNote

Tatlısu B (01 Aralık 2025) ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 3 261–274.

IEEE

[1]B. Tatlısu, “ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ”, CUSPOR, c. 6, sy 3, ss. 261–274, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58GJ65SL

ISNAD

Tatlısu, Bülent. “ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6/3 (01 Aralık 2025): 261-274. https://izlik.org/JA58GJ65SL.

JAMA

1.Tatlısu B. ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ. CUSPOR. 2025;6:261–274.

MLA

Tatlısu, Bülent. “ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 3, Aralık 2025, ss. 261-74, https://izlik.org/JA58GJ65SL.

Vancouver

1.Bülent Tatlısu. ÖĞRETMEN ADAYLARININ SÜREKLİ UMUT DÜZEYLERİNDE SPORUN ETKİSİNİN İNCELENMESİ. CUSPOR [Internet]. 01 Aralık 2025;6(3):261-74. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58GJ65SL