SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ

Ebru Alimoğlu Baykal; Ömer Faruk Yazıcı

TR EN

SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ

Öz

Bu araştırma spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin akademik ve sporcu öz-yeterliğinde algılanan psikolojik sermayenin etkisinin incelenmesi ve bazı değişkenler ile olan ilişkilerinin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nicel yaklaşımın genel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında spor bilimleri fakültesinde öğrenim gören 326’ sı kadın, 509’ u erkek olmak üzere toplam 750 spor bilimleri fakültesi öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada kişisel bilgi formunun yanında, ‘’Sporcu Öz-Yeterliği Ölçeği’’ (SÖYÖ), ‘’Psikolojik Sermaye Algıları Ölçeği’’ (PSAÖ) ve ‘’Akademik Öz-Yeterlik Ölçeği’’ (AÖYÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve AMOS V25 paket programları aracılığıyla analiz edilmiştir. İstatistiksel analizlerde, bağımsız gruplar için t-testi, ANOVA ve değişkenler arasındaki ilişkileri tepit etmek için Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, kadınların psikolojik yeterlik, öz yeterlik ve akademik öz yeterlik düzeylerinin erkek öğrencilere kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Spor dalı yeterliği, profesyonel düşünce yeterliği ve akademik öz-yeterlik puan ortalamaları, Antrenörlük Eğitimi bölümünde öğrenim gören öğrenciler lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Ayrıca, lisanslı sporcular ile spor yapma süresi 7 yıl ve üzeri olan katılımcıların, SÖYÖ, PSAÖ ve AÖYÖ puanlarının anlamlı şekilde daha yüksek olduğu görülmüştür. YEM sonuçlarına göre PSAÖ ile SÖYÖ arasındaki yol kat sayısı (β1=0,904, p<0,001) ve PSAÖ ile AÖYÖ arasındaki yol katsayısı (β1=0,936, p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu bulgular psikolojik sermayenin sporcu öz yeterliğin %90’ını ve akademik öz yeterliğin %94’ünü yordadığını göstermiştir. Dolayısıyla, psikolojik sermayeye yapılacak yatırımların, öğrencilerin akademik ve sportif öz yeterliklerinin gelişimine anlamlı katkılar sağlayabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

THE EFFECT OF PERCEIVED PSYCHOLOGICAL CAPITAL ON THE ACADEMIC AND ATHLETE SELF-EFFICACY OF STUDENTS OF THE FACULTY OF SPORTS SCIENCES

Öz

This study aimed to examine the effect of perceived psychological capital on the academic and athletic self-efficacy of students studying in faculties of sports sciences, as well as to identify the relationships between these variables and certain demographic characteristics. A quantitative research approach and the general survey model were used in the design of the study. The study group consisted of 750 students (326 females and 509 males) enrolled in a faculty of sports sciences during the 2023–2024 academic year. In addition to a Personal Information Form, the Athletic Self-Efficacy Scale (ASES), the Psychological Capital Perceptions Scale (PCPS), and the Academic Self-Efficacy Scale (ASS) were employed for data collection. The data were analyzed using SPSS and AMOS v25 software packages. For statistical analysis, independent samples t-tests, ANOVA, and Structural Equation Modeling (SEM) were conducted to determine the relationships between variables. The findings revealed that female students reported significantly higher levels of psychological capital, athletic self-efficacy, and academic self-efficacy compared to male students. Significant differences were also observed in favor of students enrolled in the Coaching Education program in terms of sport-specific competence, professional thinking competence, and academic self-efficacy scores. Additionally, students who were licensed athletes and those with seven or more years of sports experience demonstrated significantly higher scores on all three scales. According to the results of the SEM, the path coefficient between psychological capital and athletic self-efficacy was statistically significant (β = 0.904, p < 0.001), as was the path coefficient between psychological capital and academic self-efficacy (β = 0.936, p < 0.001). These findings indicate that psychological capital predicts 90% of the variance in athletic self-efficacy and 94% of the variance in academic self-efficacy. Consequently, it can be concluded that investing in psychological capital may contribute significantly to the enhancement of both academic and athletic self-efficacy among students.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akdoğan, A. & Polatçı S. (2013). Psikolojik sermayenin performans üzerindeki etkisinde iş aile yayılımı ve psikolojik iyi oluşun etkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (1), 273-294.
Alemdağ, C., Öncü, E. & Yılmaz A. K. (2014). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının akademik motivasyon ve akademik öz-yeterlikleri. Spor Bilimleri Dergisi, 25 (1), 23-35.
Atila, F. & Dönmez B. (2022). Psikolojik sermaye algıları ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (1), 515-538.
Avey, J. B., Luthans, F., & Youssef, C. M. (2010). The additive value of positive psychological capital in predicting work attitudes and behaviors. Journal of Management, 36(2), 430–452. https://doi.org/10.1177/0149206308329961
Baker, L., & Wigfield, A. (1999). Dimensions of children's motivation for reading and their relations to reading activity and reading achievement. Reading Research Quarterly, 34(4), 452–477. https://doi.org/10.1598/RRQ.34.4.4
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W H Freeman/Times Books/ Henry Holt & Co.
Biricik, Y.S., (2015). Beden eğitimi ve spor bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin akademik öz yeterliklerinin incelenmesi. [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö.E, Karadeniz, Ş. & Demirel F. (2024). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi, Ankara.

Çetinkaya, T., & Ulucan, H. (2017). A study of the academic self-efficacy of physical education and sports academy students from the perspective of various variables. International Journal of Recreation and Sports Science, 1(1), 22-29.
Çetinoğlu, G. (2016). Bursa birinci amatör ligindeki futbolcuların öz yeterlik ve saldırganlık düzeylerinin incelenmesi. [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Cihan, B. B. (2014). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğretmenlik bölümünde öğrenim gören öğrencilerin akademik, sportif ve öğretmenlik öz yeterlik algılarının incelenmesi. [Yayımlanmış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Cumming, J., & Hall, C. (2004). The influence of goal orientation on self-efficacy in exercise. Journal of Applied Social Psychology, 34, 747-763. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2004.tb02568.x
Daryna, I., Svitlana, F., Olha, B., Iryna, K., Victoriia, M., Yevhen, P. ve Sergii T., (2020). Association between competitive anxiety, hardiness, and coping strategies: a study of the national handball team. Journal of Physical Education and Sport, 20 (1), 359-365. DOI:10.7752/jpes.2020.s1051
Erkuş, A., 2009. Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Seçkin Yayıncılık, Ankara.
Eroğlu, O., Yıldırım, Y., & Şahan, H. (2017). Spor bilimleri fakültesindeki öğrencilerin akademik öz-yeterlik ve akademik güdülenme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Akdeniz Üniversitesi örneği. Türkiye Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 38-47.
Feltz, D. L., Short, S., & Sullivan, P. (2008). Self-Efficacy in sport. Research and strategies for working with athletes, teams, and coaches. Champaign, IL: Human Kinetics.
Gore, P. A., Jr. (2006). Academic Self-Efficacy as a Predictor of College Outcomes: Two Incremental Validity Studies. Journal of Career Assessment, 14(1), 92–115. https://doi.org/10.1177/1069072705281367
Hastuti, T. A. ., Purwanto, S. ., Gani, ismail ., Tri Kaloka, P. ., & Tanimoto, H. (2024). Self efficacy analysis of Yogyakarta middle school extracurricular martial arts trainers: gender and coaching license level). Retos, 58, 592–597. https://doi.org/10.47197/retos.v58.106839
Hu, L., & Bentler, P.M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
İştar Işıklı, E. (2018). Üniversite öğrencilerinde psikolojik sermaye: Düzce ilinde bir alan araştırması. EKEV Akademi Dergisi (73), 333-344.
Jerusalem, M., & Schwarzer, R. (1981). Fragebogen zur erfassung von" selbstwirksamkeit. Berlin: Freie Universitaet, Institut für Psychologie.
Kafkas, M. . E., Açak, M., Çoban, B., Karademir, T. (2010). Beden eğitimi öğretmen adaylarının öz yeterlik algıları ile mesleki kaygıları arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2). 93-111.
Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
Kaya, A., Balay, R. & Demirci, Z. (2014). Ortaöğretimde görev yapan öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeylerinin incelenmesi (Şanlıurfa İli Örneği). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13 (48), 47-68.
Kim, M., Do Kim, Y., ve Lee, H-W. (2020). It is time to consider athletes’ well-being and performance satisfaction: The roles of authentic leadership and psychological capital. Sport Management, 23(5):964-77. DOI: 10.1016/j.smr.2019.12.008
Koçak, Ç.V., (2020). Athlete self-efficacy scale: Development and psychometric properties. Baltic Journal of Health and Physical Activity, 12(4), 41–54. doi: 10.29359/BJHPA.2020.Suppl.1.05
Koperski, L. G. (2017). The Moderating effects of psychological capital on the relationship between work-school facilitation and work-school conflict and student study engagement and performance. (Master Thesis). St. Cloud State University.
Küçükkılıç, S. & Öncü, E. (2014). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin bilişötesi öğrenme stratejileri ve akademik öz yeterlikleri. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 5 (2), 13-22.
Lai, C.-P., Hsieh, H.-H., Chang, C.-M., & Ni, F.-T. (2020). The role of psychological capital in athletic performance and career development of adolescent baseball players in taiwan. Sustainability, 12(18), 7652. https://doi.org/10.3390/su12187652
Lee, T. I., Wang, M. Y., Huang, B. R., Hsu, C. Y., & Chien, C. Y. (2022). Effects of psychological capital and sport anxiety on sport performance in collegiate judo athletes. American Journal of Health Behavior, 46(2), 197–208. https://doi.org/10.5993/AJHB.46.2.9
Liu, J.J. and Huang, S.Y. (2022) A Study on university students’ psychological capital and academic performance: Autonomous motivation as the mediator. Open Access Library Journal, 9, 1-20. doi: 10.4236/oalib.1108941.
Luthans, F., Youssef, C. M., & Avolio, B. J. (2007). Psychological capital: Developing the human competitive edge. Oxford university press.
Luthans, F., & Broad, J. D. (2022). Positive psychological capital to help combat the mental health fallout from the pandemic and VUCA environment. Organizational Dynamics, 51(2), 100817. https://doi.org/10.1016/j.orgdyn.2020
Midgley, C., & Urdan, T. (2001). Academic self-handicapping and achievement goals: A further examination. Contemporary Educational Psychology, 26(1), 61–75. https://doi.org/10.1006/ceps.2000.1041
Millburg S.N. (2009). The effects of environmental risk factors on at-risk urban high school students' academic self-efficacy. (Doctorate Thesis). B.S. Arizona State University, USA.
Mirzeoğlu, D., Akdağ, I. & Boşnak, M. (2007). Beden eğitimi öğretmenlerinin, öğretmen adaylarının, beden eğitimi ve spor yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanlarının mesleki yeterlik duygusunun karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 18(3), 109-125.
Myers, N. D., Feltz, D. L., Chase, M. A., Reckase, M. D., & Hancock, G. R. (2008). The coaching efficacy scale II--High school teams. Educational and Psychological Measurement, 68(6), 1059–1076. https://doi.org/10.1177/0013164408318773
Ortega-Maldonado, A., & Salanova, M. (2018). Psychological capital and performance among undergraduate students: The role of meaning-focused coping and satisfaction. Teaching in Higher Education, 23(3), 390–402. https://doi.org/10.1080/13562517.2017.1391199
Özsüer, S., İnal, G., Uyanık, Ö. & Ergün M. (2011). Afyon Kocatepe Üniversitesinde öğrenim gören öğrencilerin akademik öz yeterlik inanç düzeylerinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversite Sosyal Bilimler Dergisi, 13 (2), 113-125.
Pérez, M. A. R. (2022). The relationship between academic psychological capital and academic coping stress among university students. Terapia psicológica, 40 (2), 279-305. http://dx.doi.org/10.4067/S0718-48082022000200279
Polat, E. (2017). Kaygı düzeyi ve akademik öz yeterlik inancının akademik başarı ile ilişkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15 (1), 1-22.
Qazi, A. N. ., Gill, S. A. ., & Zafar, K. . (2023). A Comparative study between effects coping strategies of Pakistan and Yemen handball players. Human Nature Journal of Social Sciences, 4(1), 276-283. https://doi.org/10.71016/hnjss/2rf1zg18
Sarı, İ. (2013). Güreşçilerin motivasyonu ve öz yeterlikleri ile antrenörlerin liderlik davranışlarının ilişkisi. [Yayımlanmış doktora tezi]. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H. & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
Seligman, M. E. P., & Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55(1), 5–14. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.5
Soares Marques, N, Lopes, M.P & Gonçalves, S.P. (2021) Positive psychological capital as a predictor of satisfaction with the fly-ın fly-out model. Front. Psychol. 12:669524. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.669524
Spence, J. C., Blanchard, C. M., Clark, M., Plotnikoff, R. C., Storey, K. E. & McCargar L. (2010). The role of self-efficacy in explaining gender differences in physical activity among adolescents: a multilevel analysis. Journal of Physical Activity And Health, 7 (2), 176-183.
Yağcı, U. & Aksoy, V. (2015). Müzik öğretmeni adaylarının akademik öz yeterlikleriyle öğretmenlik öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1 (33), 84-104.
Yazıcı, Ö.F. (2022). Sporcu öz yeterliği ve bazı faktörlerle olan ilişkisi. Z.F. Dinç (Ed.), Spor bilimleri iv içinde (1. baskı, ss. 545-560). Akademisyen Kitabevi.
Yılmaz, B. H., Mergan, B., & Aktaş Üstün, N. (2024). Sporcu öz yeterliliğinin psikolojik sağlamlık ve hedef bağlılığı üzerindeki yordayıcı etkisi. SPORMETRE Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(3), 183-193. https://doi.org/10.33689/spormetre.1465822
Yılmaz, G., Yılmaz, B. & Türk, N. (2010). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi (Nevşehir İli Örneği). Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, 12 (2), 85-90.
Yılmaz, M., Gürçay, D. & Ekici, G. (2007). Akademik özyeterlik ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33, 253-259

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Egzersiz ve Spor Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ebru Alimoğlu Baykal ^*
0009-0004-3759-5404
Türkiye

Ömer Faruk Yazıcı
0000-0003-0598-3862
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

27 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA88RK57RM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Alimoğlu Baykal, E., & Yazıcı, Ö. F. (2025). SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(3), 88-97. https://izlik.org/JA88RK57RM

AMA

1.Alimoğlu Baykal E, Yazıcı ÖF. SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ. CUSPOR. 2025;6(3):88-97. https://izlik.org/JA88RK57RM

Chicago

Alimoğlu Baykal, Ebru, ve Ömer Faruk Yazıcı. 2025. “SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 (3): 88-97. https://izlik.org/JA88RK57RM.

EndNote

Alimoğlu Baykal E, Yazıcı ÖF (01 Aralık 2025) SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 3 88–97.

IEEE

[1]E. Alimoğlu Baykal ve Ö. F. Yazıcı, “SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ”, CUSPOR, c. 6, sy 3, ss. 88–97, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88RK57RM

ISNAD

Alimoğlu Baykal, Ebru - Yazıcı, Ömer Faruk. “SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6/3 (01 Aralık 2025): 88-97. https://izlik.org/JA88RK57RM.

JAMA

1.Alimoğlu Baykal E, Yazıcı ÖF. SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ. CUSPOR. 2025;6:88–97.

MLA

Alimoğlu Baykal, Ebru, ve Ömer Faruk Yazıcı. “SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 3, Aralık 2025, ss. 88-97, https://izlik.org/JA88RK57RM.

Vancouver

1.Ebru Alimoğlu Baykal, Ömer Faruk Yazıcı. SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK VE SPORCU ÖZ-YETERLİLİĞİNDE ALGILANAN PSİKOLOJİK SERMAYENİN ETKİSİ. CUSPOR [Internet]. 01 Aralık 2025;6(3):88-97. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88RK57RM