YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Muhammet Mavibaş; Ali Er; Muhammed Fatih Yuşa Başkaya

TR EN

YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bu araştırma, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin yapay zekâ kaygı düzeylerinin kariyer kararlılıkları üzerindeki etkisini incelemeyi ve bu değişkenleri demografik faktörlere göre karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüştür. Evreni Atatürk, Bayburt ve Erzurum Teknik Üniversiteleri Spor Bilimleri Fakülteleri; örneklemi ise 461 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplamak için Kişisel Bilgi Formu, Yapay Zekâ Kaygısı Ölçeği ve Kariyer Kararlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Veriler betimsel istatistikler, basıklık-çarpıklık ve güvenilirlik analizleriyle incelenmiş; iki grup karşılaştırmaları için bağımsız örneklemler t-testi, üç ve daha fazla grup için tek yönlü ANOVA ve farklılık kaynağı için Tukey post-hoc testi uygulanmıştır. Ayrıca, yapay zekâ kaygısının kariyer kararlılığı üzerindeki etkisini belirlemek için basit ve çoklu regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular, öğrencilerin üniversitelerine göre yapay zekâ kaygısı ve kariyer kararlılığı düzeylerinde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir (p<0,05). Yapay zekâ kaygısının kariyer kararlılığı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi bulunmuş, basit regresyon analizinde bu değişkenin kariyer kararlılığındaki varyansın %6,8’ini açıkladığı tespit edilmiştir. Atatürk Üniversitesi öğrencilerinin yapay zekâ kaygı düzeyleri (X=3,96±1,23), Bayburt (X=3,47±1,10) ve Erzurum Teknik (X=3,14±1,41) öğrencilerine göre daha yüksektir. Buna karşılık, kariyer kararlılığı Erzurum Teknik Üniversitesi öğrencilerinde (X=3,47±0,83) en yüksek düzeydedir. Yapay zekâ kaygısındaki artışın kariyer kararlılığını olumsuz etkilediği (β=-0,260, t=-5,766, p<,001) belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

DO DEVELOPMENTS IN ARTIFICIAL INTELLIGENCE TECHNOLOGY AFFECT CAREER DECISION-MAKING? A STUDY ON STUDENTS OF FACULTIES OF SPORTS SCIENCES

Öz

This study aims to examine the effect of Sports Sciences Faculty students’ artificial intelligence (AI) anxiety levels on their career decision-making and to compare these variables according to demographic factors. The research was conducted using a relational survey model. The population consisted of students from the Sports Sciences Faculties of Atatürk, Bayburt, and Erzurum Technical Universities, and the sample comprised 461 students. Data were collected using a Personal Information Form, the Artificial Intelligence Anxiety Scale, and the Career Decision-Making Scale. The data were analyzed using descriptive statistics, skewness-kurtosis tests, and reliability analyses. Independent samples t-tests were employed for two-group comparisons, one-way ANOVA for three or more groups, and Tukey post-hoc tests to determine the source of differences. In addition, simple and multiple regression analyses were performed to examine the effect of AI anxiety on career decision-making. The findings revealed significant differences in AI anxiety and career decision-making levels according to the university attended (p<,05). AI anxiety had a significant and negative effect on career decision-making, and simple regression analysis showed that AI anxiety accounted for approximately 6.8% of the variance in career decision-making. AI anxiety levels of Atatürk University students (X=3,96±1,23) were higher than those of Bayburt (X=3,47±1,10) and Erzurum Technical University students (X=3,14±1,41). Conversely, career decision-making levels were highest among Erzurum Technical University students (X=3,47±0,83). It was concluded that increasing AI anxiety negatively affects career decision-making (β=-0,260, t=-5,766, p<,001).

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK | Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu

Proje Numarası

1919B012333138

Etik Beyan

Bu çalışma kapsamında yürütülen “Yapay Zeka Teknolojisindeki Gelişmeler Kariyer Kararlılığını Etkiler Mi? Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerine Yönelik Bir Araştırma” başlıklı araştırma için, Erzurum Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’ndan 04.04.2024 tarihli, 04 sayılı toplantı ve 21 sayılı karar ile etik kurul onayı alınmıştır.

Teşekkür

Bu çalışma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından yürütülen “Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı” kapsamında, 2209-A kodlu proje desteği ile gerçekleştirilmiştir (Proje No: 1919B012333138). Çalışmanın yürütülmesine katkı sağlayan TÜBİTAK'a teşekkür ederiz.

Kaynakça

Abbas, M. A., Lim, H., & Bang, J. H. (2022). Memory effect in lithium titanate driven by interfacial oxygen vacancies. ACS Energy Letters, 7(3), 1086–1091. https://doi.org/10.1021/acsenergylett.2c00157
Agrawal, A., Gans, J., & Goldfarb, A. (Eds.). (2019). The economics of artificial intelligence: An agenda. University of Chicago Press.
Akçakanat, T., & Uzunbacak, H. H. (2019). Kariyer kararlılığı ölçeği: Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 4(9), 159–170. https://doi.org/10.25204/iktisad.576572
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469–480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. Englewood Cliffs, NJ, 1986(23-28), 2.
Berkeley, E. C. (1949). Giant brains; or, machines that think. Science Press.
Bright, J. E. H., Pryor, R. G. L., & Harpham, L. (2005). The role of chance events in career decision making. Journal of Vocational Behavior, 66(3), 561–576. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2004.05.001
Ceylan, L., Boyraz, D. E. A., Çaldıran, S., Ceylan, T., & Küçük, H. (2022). Examination of nutrition knowledge levels of individuals who received sports training. International Journal of Life Science and Pharma Research, 12(5), 11–17. https://doi.org/10.22376/ijpbs/lpr.2022.12.5.L11-17

Copeland, B. J. (2000). The turing test. Minds and Machines, 10(4), 519-539. https://doi.org/10.1023/A:1011285919106
Çavuş, H., & Günbatar, M. S. (2008). Bilgisayar kaygı ölçeğinin Türkçeye uyarlama çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 147–163.
Doğan, P. K., Doğan, İ., & Çetinkayalı, G. (2023). Spor Bilimleri öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumları ile iş bulma kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yalova Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(3), 174–189.
El Naqa, I., & Murphy, M. J. (2015). What is machine learning? In Machine learning in radiation oncology, 3–11. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-18305-3_1
Epstein, S. (1972). The nature of anxiety with emphasis upon its relationship to expectancy. Anxiety: Current trends in theory and research, 2, 291-337.
Frey, C. B., & Osborne, M. A. (2017). The future of employment: How susceptible are jobs to computerisation?. Technological forecasting and social change, 114, 254-280. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2016.08.019
Fuchs, M., & Reichert, R. (2018). Introduction: Rethinking AI. Neural networks, biometrics and the new artificial intelligence. Digital Culture & Society, 4(1), 5–14. https://doi.org/10.14361/dcs-2018-0102
Gati, I., Krausz, M., & Osipow, S. H. (1996). A taxonomy of difficulties in career decision making. Journal of Counseling Psychology, 43(4), 510–526. https://doi.org/10.1037/0022-0167.43.4.510
Goodfellow, I., Bengio, Y., Courville, A., & Bengio, Y. (2016). Deep learning (Vol. 1, No. 2). Cambridge: MIT press.
Gültekin, Z., Urgan, S., & Ak, M. (2022). Yapay zekâ kaygısının kariyer kararlılığına etkisine yönelik bir araştırma: Ondokuz Mayıs Üniversitesi öğrencileri örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(3), 477–491.
Hamzaçebi, C., & Kutay, F. (2004). Yapay sinir ağları ile Türkiye elektrik enerjisi tüketiminin 2010 yılına kadar tahmini. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 19(3), 375–384.
Hong, G. (2019). The translation of historical documents and the study of Korean history using artificial intelligence. International Journal of Korean History, 24(2), 71–97. https://doi.org/10.22372/ijkh.2019.24.2.71
Johnson, D. G., & Verdicchio, M. (2017). AI anxiety. Journal of the Association for Information Science and Technology, 68(9), 2267–2270. https://doi.org/10.1002/asi.23867
Kaplan, A., & Haenlein, M. (2019). Siri, Siri, in my hand: Who’s the fairest in the land? On the interpretations, illustrations, and implications of artificial intelligence. Business Horizons, 62(1), 15–25. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2018.08.004
Kirmani, A. R. (2022). Artificial intelligence–enabled science poetry. ACS Energy Letters, 7(2), 574–576. https://doi.org/10.1021/acsenergylett.2c02758
Liu, Q., Wang, Y., & Zhang, Y. (2021). Development and validation of an artificial intelligence anxiety scale: An initial application in predicting motivated learning behavior. Computers in Human Behavior, 124, 106932. https://doi.org/10.1080/10494820.2019.1674887
Liu, X., Zheng, Y., Du, Z., Ding, M., Qian, Y., Yang, Z., & Tang, J. (2021). GPT understands, too. arXiv preprint, arXiv:2103.10385. https://doi.org/10.48550/arXiv.2103.10385
Lounsbury, J. W., Tatum, H. E., Chambers, W., Owens, K., & Gibson, L. W. (1999). An investigation of career decidedness in relation to “Big Five” personality constructs and life satisfaction. College Student Journal, 33(4), 646–652. https://doi.org/10.1177/1069072704270272
Lund, B. D., & Wang, T. (2023). Chatting about ChatGPT: How may AI and GPT impact academia and libraries? Library Hi Tech News, 40(3), 26–29. https://doi.org/10.1108/LHTN-01-2023-0009
Mayor, A. (2018). Gods and robots: Myths, machines, and ancient dreams of technology. Princeton University Press.
Miller, A. D. (2011). Career decidedness, meaning in life, and anxiety: A mediation/moderation model [Unpublished master's thesis]. Southern Illinois University.
OECD. (2021). The future of work: AI and employment policy. OECD Publishing.
OECD. (2021, December). Artificial intelligence and employment. https://www.oecd.org/future-of-work/reports-and-data/AI-Employment-brief-2021.pdf
Oyedotun, O.K., & Khashman, A. (2017). Deep learning in vision-based static hand gesture recognition. Neural Comput & Applic, 28, 3941–3951. https://doi.org/10.1007/s00521-016-2294-8
Radford, A., Narasimhan, K., Salimans, T., & Sutskever, I. (2018). Improving language understanding by generative pre-training.
Rouhiainen, L. (2020). Yapay zeka: Geleceğimizle ilgili bugün bilmemiz gereken 101 şey (N. Bıyık, Trans.). Pegasus Yayınları.
Russo, S., Motyl, M., & Savani, K. (2023). Gender differences in AI-related anxiety: The mediating role of perceived control. Technology, Mind, and Behavior, 4(1). https://doi.org/10.1037/tmb0000068
Scharre, P. (2018). Army of none: Autonomous weapons and the future of war. WW Norton & Company.
Shadhar, A. M. (2022). The finger vein recognition using deep learning technique. Wasit Journal of Computer and Mathematics Science, 1(2), 1-7. https://doi.org/10.31185/wjcms.43
Singh, G., Mishra, A., & Sagar, D. (2013). An overview of artificial intelligence. SBIT journal of sciences and technology, 2(1), 1-4.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.
Tegmark, M. (2021). Yaşam 3.0: Yapay zeka çağında insan olmak (E. M. Tutar, Trans.). Pegasus Yayınları.
Terzi, R. (2020). An adaptation of Artificial Intelligence Anxiety Scale into Turkish: Reliability and validity study. International Online Journal of Education and Teaching, 7(4), 1501–1515.
Uçar, M., Çapuk, H., & Yiğit, M. F. (2025). The relationship between artificial intelligence anxiety and unemployment anxiety among university students. Work, 80(2), 701–710.
Wang, Y. M., Li, X., & Chen, Z. (2022). What drives students’ AI learning behavior: The role of artificial intelligence anxiety. Interactive Learning Environments, 30(5), 832–847.
Wang, Y. M., Wei, C. L., Lin, H. H., Wang, S. C., & Wang, Y. S. (2024). What drives students’ AI learning behavior: A perspective of AI anxiety. Interactive Learning Environments, 32(6), 2584-2600. https://doi.org/10.1080/10494820.2022.2153147
Wang, Y. Y., & Wang, Y. S. (2019). Development and validation of an artificial intelligence anxiety scale: An initial application in predicting motivated learning behavior. Interactive Learning Environments, 1-16.
Yaşar, S., & Karagucuk, H. (2025). The effect of artificial intelligence anxiety on career decidedness among students in English-related departments. Journal of Educational Technology Research, 12(2), 101–118.
Yazıcı, A. M. (2023). The moderator role of career decidedness in the effect of artificial intelligence anxiety on employment hope. Business & Management Studies: An International Journal, 11(4), 1260–1274

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Rekreasyon, Egzersiz ve Spor Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muhammet Mavibaş ^*
0000-0002-2771-2521
Türkiye

Ali Er
0009-0009-2273-8405
Türkiye

Muhammed Fatih Yuşa Başkaya
0009-0007-2922-1412
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

7 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

29 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA23PL28EM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Mavibaş, M., Er, A., & Başkaya, M. F. Y. (2025). YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(3), 24-36. https://izlik.org/JA23PL28EM

AMA

1.Mavibaş M, Er A, Başkaya MFY. YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA. CUSPOR. 2025;6(3):24-36. https://izlik.org/JA23PL28EM

Chicago

Mavibaş, Muhammet, Ali Er, ve Muhammed Fatih Yuşa Başkaya. 2025. “YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 (3): 24-36. https://izlik.org/JA23PL28EM.

EndNote

Mavibaş M, Er A, Başkaya MFY (01 Aralık 2025) YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6 3 24–36.

IEEE

[1]M. Mavibaş, A. Er, ve M. F. Y. Başkaya, “YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA”, CUSPOR, c. 6, sy 3, ss. 24–36, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23PL28EM

ISNAD

Mavibaş, Muhammet - Er, Ali - Başkaya, Muhammed Fatih Yuşa. “YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 6/3 (01 Aralık 2025): 24-36. https://izlik.org/JA23PL28EM.

JAMA

1.Mavibaş M, Er A, Başkaya MFY. YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA. CUSPOR. 2025;6:24–36.

MLA

Mavibaş, Muhammet, vd. “YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 3, Aralık 2025, ss. 24-36, https://izlik.org/JA23PL28EM.

Vancouver

1.Muhammet Mavibaş, Ali Er, Muhammed Fatih Yuşa Başkaya. YAPAY ZEKA TEKNOLOJİSİNDEKİ GELİŞMELER KARİYER KARARLILIĞINI ETKİLER Mİ? SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA. CUSPOR [Internet]. 01 Aralık 2025;6(3):24-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23PL28EM