SPOR FAALİYETLERİNE KATILAN ERGENLERDE SOSYAL KAYGI DÜZEYLERİNİN SEÇİLİ FAKTÖRLER İLE İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ

Bu çalışma, spor faaliyetlerine katılan genç bireylerin sosyal kaygı düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin cinsiyet, yaş, spor yapma süresi, spor türü ve sosyoekonomik durum gibi çeşitli demografik ve bireysel faktörlerle olan ilişkisini incelemeyi amaçlamıştır. Örneklem, Konya ve Uşak illerinde spor kurslarına katılan 11-17 yaş arası 362 (180 kadın, 182 erkek) ergenden oluşmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Ergenler için Sosyal Kaygı Ölçeği (ESKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, doğrulayıcı faktör analizi, normallik testleri, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü ANOVA ve Tukey post-hoc testleri uygulanmıştır. Bulgular, katılımcıların genel sosyal kaygı düzeylerinin orta seviyede olduğunu (M = 46,05; SS = 11,99) göstermiştir. Cinsiyete göre toplam sosyal kaygı puanlarında anlamlı fark saptanmazken, kadınların Olumsuz Değerlendirme Korkusu (ODK) ve Yeni Durumlarda Sosyal Kaçınma ve Huzursuzluk Duyma (Y-SKHD) alt boyutlarında erkeklere göre anlamlı derecede daha yüksek puanlar aldığı belirlenmiştir. Dövüş sporları ile diğer spor dalları arasında sosyal kaygı düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Aktivitelere daha uzun süre katılan, daha yüksek performans düzeyine sahip ve daha yüksek gelir düzeyine sahip ergenler daha düşük sosyal kaygı puanları sergilemiştir. Ek olarak, daha genç ergenler, daha büyük katılımcılara kıyasla yeni sosyal durumlarda daha yüksek kaygı gösterdiler. Sonuçlar, belirli spor türünden bağımsız olarak, düzenli ve sürekli spor katılımının ergenler arasında sosyal kaygıyı azaltmada kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Çalışma sonuçları, ergenlerin psikososyal gelişimini desteklemek amacıyla uzun vadeli spor programlarının teşvik edilmesi ve sosyoekonomik dezavantajlı gruplara yönelik eşit erişim imkânlarının artırılması gerektiğini vurgulamaktadır.

This study aimed to determine the levels of social anxiety among young individuals participating in sports activities and examine the relationships between these levels and various demographic and individual factors, such as gender, age, duration of participation in sports, type of sport, and socioeconomic status. The sample consisted of 362 adolescents (180 females, 182 males) aged 11–17 years who were enrolled in sports courses in the provinces of Konya and Uşak, Turkey. Data were collected using a Personal Information Form and the Social Anxiety Scale for Adolescents (SASA). Descriptive statistics, confirmatory factor analysis, normality tests, independent samples t-test, one-way ANOVA, and Tukey post-hoc tests were used to analyze the data. The findings revealed that the participants’ overall social anxiety levels were moderate (M = 46,05; SD = 11,99). While no significant difference was found in total social anxiety scores based on gender, women scored significantly higher than men in the sub-dimensions of Fear of Negative Evaluation and Social Avoidance Specific to New Situations or Unfamiliar Peers. No statistically significant difference was found in social anxiety levels between combat and other sports. Adolescents who participated in activities for longer periods, had higher performance and income levels, and exhibited lower social anxiety scores. Additionally, younger adolescents showed higher anxiety in new social situations than older participants. The results indicate that regular and consistent sports participation, regardless of the specific sport, plays a critical role in reducing social anxiety in adolescents. The study results highlight the need to promote long-term sports programs to support the psychosocial development of adolescents and increase equal access opportunities for socioeconomically disadvantaged groups.