Research Article

SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Volume: 7 Number: 2 August 31, 2026
TR EN

SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Araştırmada spor lisesi öğrencilerinin temel demokratik değer düzeyleri ile akran zorbalığına maruz kalma ve zorbalık yapma düzeyleri arasındaki ilişkiler ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Çalışma grubunu, basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 100’ü kadın ve 159’u erkek olmak üzere toplam 259 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Temel Demokratik Değerler Ölçeği (TDDÖ), Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeği (AZKBÖ) ve Akran Zorbalarını Belirleme Ölçeği (AZBÖ) aracılığıyla toplanmış ve SPSS 26.0 ile Jamovi programları kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin cinsiyet değişkenine göre farklılaşma durumlarını belirlemek amacıyla Mann Whitney-U testi, ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla ise Spearman’s rho korelasyon analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, spor lisesi öğrencilerinin temel demokratik değerlere ilişkin düzeylerinin genel olarak olumlu olduğunu, akran zorbalığına maruz kalma ve zorbalık davranışlarının ise düşük düzeyde gerçekleştiğini göstermektedir. Cinsiyet değişkenine göre yapılan analizlerde, Temel Demokratik Değerler Ölçeğinin “Farklılıklara Saygı” alt boyutu ile Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeğinin “Alay”, “İlişkisel Saldırı”, “Kişisel Eşyalara Saldırı” alt boyutları ve toplam puanında kadın öğrenciler lehine; Akran Zorbalarını Belirleme Ölçeğinin “Korkutma-Sindirme” ve “Açık Saldırı” alt boyutlarında ise erkek öğrenciler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Korelasyon analizleri sonucunda, Temel Demokratik Değerler Ölçeği ile hem Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeği hem de Akran Zorbalarını Belirleme Olçeği alt boyutları arasında farklı düzeylerde negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Buna karşın, Akran Zorbalarını Belirleme Ölçeği ile Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeği alt boyutları arasında farklı düzeylerde pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Bu bulgular, öğrencilerin sahip oldukları demokratik değer düzeylerinin artmasının akran zorbalığı davranışlarının ve mağduriyetin azalmasıyla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Bu araştırma, herhangi bir kamu, ticari veya kar amacı gütmeyen sektördeki fon sağlayıcı ajanstan özel bir destek almamıştır."

Ethical Statement

Bu çalışmanın planlanması, verilerinin toplanması, analizi ve yazımı dahil olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel etik kurallara ve akademik değerlere bağlı kalınmıştır. Çalışmada elde edilen tüm bilgi ve bulgular akademik ve etik kurallar çerçevesinde sunulmuş, başka kaynaklardan alınan tüm bilgi ve fikirlere eksiksiz olarak atıf yapılmıştır. Bu araştırma kapsamında gerçekleştirilen veri toplama süreci için Gaziantep Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan [06/03/2023] tarihli ve [3/23] sayılı etik kurul izni alınmıştır.

Thanks

Çalışmanın veri toplama sürecinde sağladıkları değerli katkılardan dolayı Kamil Ocak Spor Lisesi Müdürü Sayın Erkan Çolak'a idari destekleri ve kolaylaştırıcı yaklaşımı için içtenlikle teşekkür ederim. Ayrıca, araştırmanın uygulama aşamasında anket ve ölçekleri içtenlikle yanıtlayarak çalışmaya hayat veren ve akademik sürece en büyük desteği sağlayan Kamil Ocak Spor Lisesi ve Adil Sani Konukoğlu Spor Lisesi öğrencilerine en derin şükranlarımı sunarım.

References

  1. Asma, M., Gürsel, N., & Çamlıyer, H. (2019). Öğrencilerin zorbalık davranışı eğilimlerinin spora katılım açısından incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(1), 23–40. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.474659
  2. Afriani, A., & Denisa, D. (2021). Bullying Victimization Among Junior High School Students in Aceh, Indonesia: Prevalence and its Differences in Gender, Grade, and Friendship Quality. Jurnal Ilmiah Peuradeun, 9(2), 251-274. doi:10.26811/peuradeun.v9i2.518
  3. Archer, J. (2004). Sex differences in aggression in real-world settings: A meta-analytic review. Review of General Psychology, 8(4), 291–322. https://doi.org/10.1037/1089-2680.8.4.291
  4. Arıkan, R. (2004). Araştırma teknikleri ve rapor hazırlama. Asil Yayın.
  5. Ayas, T., & Pişkin, M. (2011). Lise Öğrencileri Arasındaki Zorbalık Olaylarının Cinsiyet, Sınıf Düzeyi ve Okul Türü Bakımından İncelenmesi. İlköğretim Online, 10(2), 550-568. https://izlik.org/JA83XD44LW
  6. Acharya, C. (2024). Sociological Impacts of Peer Bullying among Adolescents: A Case Study among Students of Private Schools of Kathmandu, Nepal. Mankind: Adam to Me, 1(1). https://doi.org/10.55559/mankind.v1i1.8
  7. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
  8. Bandura, A. (1991). Social Cognitive Theory of Moral Thought and Action. In W. M. Kurtines, & J. L. Gewirtz (Eds.), Handbook of Moral Behavior and Development: Vol. 1. Theory, Research and Applications (pp. 71-129). Lawrence Erlbaum Associates.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Physical Training and Sports Pedagogy, Exercise and Sports Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 31, 2026

Submission Date

May 21, 2026

Acceptance Date

August 28, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 7 Number: 2

APA
Tan, M., & Yaşın, İ. (2026). SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(2), 243-254. https://izlik.org/JA77KD98GB
AMA
1.Tan M, Yaşın İ. SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. CUSPOR. 2026;7(2):243-254. https://izlik.org/JA77KD98GB
Chicago
Tan, Metin, and İsrafil Yaşın. 2026. “SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7 (2): 243-54. https://izlik.org/JA77KD98GB.
EndNote
Tan M, Yaşın İ (August 1, 2026) SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7 2 243–254.
IEEE
[1]M. Tan and İ. Yaşın, “SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”, CUSPOR, vol. 7, no. 2, pp. 243–254, Aug. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA77KD98GB
ISNAD
Tan, Metin - Yaşın, İsrafil. “SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7/2 (August 1, 2026): 243-254. https://izlik.org/JA77KD98GB.
JAMA
1.Tan M, Yaşın İ. SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. CUSPOR. 2026;7:243–254.
MLA
Tan, Metin, and İsrafil Yaşın. “SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, vol. 7, no. 2, Aug. 2026, pp. 243-54, https://izlik.org/JA77KD98GB.
Vancouver
1.Metin Tan, İsrafil Yaşın. SPOR LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN TEMEL DEMOKRATİK DEĞERLERİ VE AKRAN ZORBALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ. CUSPOR [Internet]. 2026 Aug. 1;7(2):243-54. Available from: https://izlik.org/JA77KD98GB

s