İLKOKULDA BEDEN EĞİTİMİ DERSLERİNİN BRANŞ ÖĞRETMENİ TARAFINDAN YÜRÜTÜLMESİNİN ÖĞRENCİLERİN PSİKOMOTOR GELİŞİMLERİNE VE OKULA BAĞLILIKLARINA ETKİSİ

Savaş Aydın; Mehmet Güllü

EN TR

THE EFFECT OF PRİMARY SCHOOL PHYSİCAL EDUCATİON LESSONS CONDUCTED BY BRANCH TEACHERS ON STUDENTS' PSYCHOMOTOR DEVELOPMENT AND SCHOOL ATTACHMENT

Abstract

The aim of this study is to investigate the impact of implementing physical education and game-based lessons, delivered by specialist (branch) teachers in third-grade primary school classes, on students’ psychomotor development and school attachment. A quasi-experimental design was employed in the research. The study group consisted of a total of 100 students, with 50 students in the experimental group and 50 in the control group. Data were collected using the “Test of Gross Motor Development–Third Edition (TGMD-3),” the “School Attachment Scale,” and a “Demographic Information Form” developed by the researcher. A 14-week Physical Activity Card (PAC) program, also developed by the researcher, was implemented with the experimental group. The collected data were analyzed using the SPSS statistical software. For data that showed normal distribution, a two-way repeated measures ANOVA was conducted. The results revealed that students in the experimental group had significantly higher scores in locomotor, object control, and gross motor skills in both the mid-test and post-test compared to the control group. The effect size (eta squared) was found to be high. Moreover, a statistically significant difference was observed in students’ overall school attachment scores and in the sub-dimensions of attachment to teachers and peers. The findings suggest that delivering physical education and game lessons through specialist teachers, supported by a structured PAC program, positively influences both the psychomotor and emotional development of primary school students. In this context, it is recommended that physical education lessons in primary schools be planned and conducted by subject-specialist teachers to better support students’ academic and developmental outcomes.

Keywords

İLKOKULDA BEDEN EĞİTİMİ DERSLERİNİN BRANŞ ÖĞRETMENİ TARAFINDAN YÜRÜTÜLMESİNİN ÖĞRENCİLERİN PSİKOMOTOR GELİŞİMLERİNE VE OKULA BAĞLILIKLARINA ETKİSİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, ilkokul üçüncü sınıf düzeyinde beden eğitimi ve oyun temelli derslerin branş öğretmenleri tarafından uygulanmasının öğrencilerin psikomotor gelişimleri ve okula bağlılıkları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu, deney grubunda 50 ve kontrol grubunda 50 olmak üzere toplam 100 öğrenciden oluşmaktadır. Veriler, “Üçüncü Baskı Kaba Motor Gelişim Testi (TGMD-3)”, “Okula Bağlılık Ölçeği” ve araştırmacı tarafından geliştirilen “Demografik Bilgi Formu” ile toplanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen 14 haftalık Fiziksel Etkinlik Kartları (FEK) programı deney grubundaki öğrencilere uygulanmıştır. Toplanan veriler, SPSS istatistik yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Normal dağılım gösteren veriler için tekrarlayan ölçümlerde iki yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Sonuçlar, deney grubundaki öğrencilerin orta test ve son testte, kontrol grubuna kıyasla lokomotor beceriler, nesne kontrolü ve kaba motor beceri ölçeği puanlarında anlamlı düzeyde daha yüksek skorlar aldıklarını göstermiştir. Eta kare etki büyüklüğü yüksek bulunmuştur. Ayrıca, öğrencilerin genel okula bağlılık puanları ile öğretmene ve arkadaşlara bağlılık alt boyutlarında da istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, beden eğitimi ve oyun temelli derslerin branş öğretmenleri tarafından yürütülmesinin ve yapılandırılmış FEK programı ile desteklenmesinin, ilkokul öğrencilerinin hem psikomotor hem de duygusal gelişimlerine olumlu katkı sağladığını göstermektedir. Bu bağlamda, ilkokullarda beden eğitimi derslerinin öğrencilerin akademik ve gelişimsel süreçlerini daha etkili bir şekilde destekleyebilmesi için branş öğretmenleri tarafından planlanıp yürütülmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akbari H, Abdoli B, Shafizadeh M, Khalaji H. (2009). The Effect of Traditional Games in Fundamental Motor Skill Development in Year Old Boys. Iran J Pediatr Jun. 19(2): 123-9.
Akın S. (2006). Basketboldaki Top Hâkimiyeti Çalışmalarının Öğretilebilir Zihinsel Engelli Çocukların El Beceri Gelişimine Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi), Dumlupınar Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Kütahya, Türkiye.
Aktuğ ZB, İri R. (2019). The effect of motor performance on sportive performance of children in different sports branches. Asian Journal of Education and Training. 4(2): 75-9.
Altınkök M. (2006).Temel motor hareketlerin geliştirilmesini içeren özel beden eğitimi program tasarısının 5–6 yaş çocukların temel motor hareketlerinin gelişimine etkisinin araştırılması. (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye.
Altun M. (2016). İlkokul oyun ve fiziki etkinlikler dersi yeni öğretim programının sınıf öğretmenlerinin görüşleriyle değerlendirilmesi: Kırşehir İli örneği. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2): 327-47.
Andrieieva O, Galan Y, Hakman A, Holovach I. (2017). Application of ecological tourism in physical education of primary school age children. J Phys Educ. 1: 10-2.
Ballı Ö.M. (2006). Bruininks-Oseretsky Motor Yeterlik Testinin Geçerlik, Güvenirlik Çalışması ve Beş-Altı Yaş Grubu Çocuklara Uygulanan Jimnastik Eğitim Programının Motor Gelişime Etkisinin İncelenmesi. Ankara Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Ev Ekonomisi Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye.
Barnett LM, Van Beurden E, Morgan PJ, Brooks LO, Beard JR. (2010). Gender differences in motor skill proficiency from childhood to adolescence: A longitudinal study. Res Q Exerc Sport. 81(2): 162-70.

Benjamin A. (2015). Health and physıcal educatıon b.ed. ıı year. Bharathıdasan Unıversıty Tıruchırappallı Centre for Dıstance Educatıon 33: 620-4.
Bilge N. (1988). Türkiye’de Beden Eğitimi Öğretmeninin Yetiştirilmesi. 1. Baskı. Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınevi112.
Breslin G, Murphy M, McKee D, Delaney B, Dempster M. (2012). The effect of teachers trained in a fundamental movement skills programme on children’s self-perceptions and motor competence. Eur Phy Educ Rev. 18: 114-26.
Brian A, Goodway JD, Logan JA, Sutherland S. (2017). Skıping with teachers: An early years motor skill intervention. Phys Educ Sport Pedagogy. 22(3): 270-82.
Butenko H. (2016). Use drugs health tourism and orientation in physical education school age children. Sports and The Nation’s Health: Scientific Research Journal. 41-7.
Büyüköztürk S, Kılıç E, Akgün ÖE, Karadeniz S, Demirel F. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, 18. Baskı. Ankara, Pegem Akademi Yayımcılık.
Can A. (2016). Spss ile Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi. Pegem Akademi, Ankara,
Coşkun A. (2010). Küçük yaşta yoğun spor yapan çocuklarda, bilişsel yapının ve motor gelişimin insan çizim ve motor gelişim testleriyle araştırılması. (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi. Sağlık Bilimler Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye.
Demiral Ş. (2010). Judo Çalışan 7-12 Yaş Grubu Çocuklarda (Bay-Bayan) Judo Eğitsel Oyunlarının Motor Becerilerin Gelişimine Etkisinin İncelenmesi. (Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi. Sağlık Bilimler Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye.
Doğan E. (2000). Sınıf Öğretmenlerinin Beden Eğitimi Ders Uygulamalarını Değerlendirmesi. (Yüksek Lisans Tezi), Afyon Kocatepe Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlköğretim Anabilim Dalı, Afyon, Türkiye.
Dudley, D., Mackenzie, E., Van Bergen, P., Cairney, J., & Barnett, L. (2022). What Drives Quality Physical Education? A Systematic Review and Meta-Analysis of Learning and Development Effects From Physical Education-Based Interventions. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.799330.
Ersöz Y. (2012). Çoklu Beceri Spor Eğitim Programının 7-10 Yaş Grubu Erkek Çocuklarda Motor Gelişime Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi) Dokuz Eylül Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoloji Anabilim Dalı, İzmir, Türkiye.
Estell DB, Perdue NH. (2013). Social support and behavioral and affective school engagement: The effects of peers, parents, and teachers. Psychology in the Schools. 50(4): 325-39.
Gallahue D, Ozmun J. (1995). Fundamental Movement Abilities. In: S. Spoolman (eds.), Understanding Motor Development: Infant, Children Adolescents, Adults. (Third Edit, Pp.). Wisconsin-Iowa: Brown and Benchmark, 223– 404.
Goodway JD, Branta CF. (2003). Influence of a Motor Skill Intervention on Fundamental Motor Skill Development of Disadvantaged Preschool Children. Res Q Exerc Sport. 74 (1): 36–46.
Güven Ö, Yıldız Ö. (2014). Sınıf Öğretmenlerinin oyun ve fiziki etkinlikler dersinden beklentileri. Kastamonu Eğitim Dergisi 22(2): 525-38.
Hergüner G, Arslan S. Ayan S. (2004). İlköğretim I. kademede beden eğitimi öğretmeni ihtiyacı. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi 8(2-3): 127-41.
Kangalgil M. (1999). İlköğretim Okullarında Görev Yapan Sınıf Öğretmenlerinin Beden Eğitimi Dersine İlişkin Görüşleri (Sivas Örneği). (Yüksek Lisans Tezi). Cumhuriyet Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Sivas, Türkiye.
Kızılay M. (2008). İlköğretim Okullarında İkinci Kademe Öğrencilerin Okula Bağlılık Durumlarına İlişkin Öğrenci ve Öğretmen Görüşleri. (Yüksek Lisans Tezi), Yeditepe Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Yönetimi ve Denetimi Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye.
Koç H, Tekin A. (2011). Beden eğitimi derslerinin çocuklarda seçilmiş motorik özellikler üzerine etkisi. Van/YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi (1): 5-7.
Koç MC. (2017). İlkokul Çağındaki Çocukların Temel Motor Beceri Gelişiminde Eğitsel Oyunların Etkisi. (Doktora Tezi). Dumlupınar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Kütahya, Türkiye.
Koçak S, Kartal A, (2003). İlköğretim öğrencilerinin bir öğretim döneminde fiziksel uygunluk gelişimlerindeki değişimin incelenmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 8 (1): 53-60.
Koruç Z, Arsan N, and Kagan S. (2012). Motor Öğrenme ve Performans. İçinde: Çevirenlerin Önsözü. Koruç Z. (Çeviri Editörü). Motor Learning and Performance A Situation - Based Learning Approach. Schmidt RA, Wrisberg CA. 4. Baskı, Ankara, Anı Yayıncılık, 19.
Kuru O, Köksalan B. (2012). 9 yaş çocuklarının psikomotor gelişimlerinde oyunun etkisi. Cumhuriyet International Journal of Education 1(2): 37-51.
Kuter FÖ, Kuter M. (2012). Beden eğitimi ve spor yoluyla değerler eğitimi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 3(6): 75-94.
Mengi S. Ortaöğretim (2011). 10. ve 11. Sınıf Öğrencilerinin Sosyal Destek ve Özyeterlilik Düzeylerinin Okula Bağlılıkları İle İlişkisi. (Yüksek Lisans Tezi), Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Sakarya Üniversitesi, Sakarya, Türkiye.
Mengütay S. (2005). Çocuklarda Hareket Gelişimi ve Spor. 1. Baskı. İstanbul, Morpa Yayıncılık.
Montesinos, C., Madrona, P., Puente, L., Brian, A., & Saraiva, L. (2024). The Relationship Between Early Childhood Teachers’ Professional Development in Physical Education and Children’s Fundamental Movement Skills. Early Education and Development, 35, 950 - 963. https://doi.org/10.1080/10409289.2023.2221766.
Murray C, Greenberg M. (2000). Children’s relationship with teachers and bonds with school: An investigation of patterns and correlates in middle childhood. J Sch Psychol, 38(1): 423-45.
Musa M. (2012). Türkiye ve Çin’deki İlköğretim Beden Eğitimi Dersi Öğretim Programlarının Öğretmen Görüşlerine Göre Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. (Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye.
Neuman WL. (2016). Social research methods: qualitative and quantitative approaches. 6 th ed. USA, Pearson İnternational Edition.
Orhan R. (2019). Çocuk gelişiminde fiziksel aktivite ve sporun önemi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (Küsbd) 9 (1): 157-76.
Ospankulov, Y., Zhumabayeva, A., Nishanbayeva, S., Ussen, B., & Zhalel, A. (2023). The Effect of the Use of Digital Technologies in Physical Education Lessons on Students' Physical Education Cultures and Attitudes towards the Lesson. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology. https://doi.org/10.46328/ijemst.3700.
Önal A. (2019). Beden Eğitimi ve Sınıf Öğretmeni Tarafından İşlenen Oyun ve Fiziki Etkinlikler Dersinin Öğrencilerin Bazı Motorik, Antropometrik ve Değer Gelişimleri Üzerindeki Etkisi. (Doktora Tezi). Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı, Sakarya, Türkiye.
Özdamar, K. (2004). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Özer DS, Özer, MK. (2019). Çocuklarda Motor Gelişim. 10. Basım. Ankara, Nobel Yayıncılık.
Palmer KK, Matsuyama AL, Irwin, JM, Porter JM, Robinson, LE. (2017). The effect of attentional focus cues on object control performance in elementary children. Phys Educ Sport Pedagogy 22(6): 580-8.
Pişkin N.E, Şengür E, Aktuğ ZB. (2020). Çocuklarda yaz spor okullarının motor beceri üzerine etkisinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi (İÜBESBD) 7(1): 25-36.
Putri, A., Zahra, K., Apriyani, N., Jauhar, R., Agustin, T., Mariannisa, Z., & Mulyana, A. (2024). Pentingnya Pendidikan Jasmani Dalam Membantu Perkembangan Fisik Dan Sosial-Emosional Pada Siswa Sekolah Dasar. Guruku: Jurnal Pendidikan dan Sosial Humaniora. https://doi.org/10.59061/guruku.v2i2.666.
Robinson L, Goodway JD. (2009). Instructional climates in preschool children who are at-risk. part ı: objectcontrol skill development. Res Q Exerc Sport, 80 (3): 533–42.
Robinson LE, Webster EK, Logan SW, Lucas WA Barber LT. (2012). Teaching practices that promote motor skills in early childhood settings. Early Childhood Education Journal. 40: 79-86.
Savage NH. (2002). The effect of an object control motor skill intervention on the motor development of preschool and kindergarten children who are attending an urban elementary school. The Ohio State University ProQuest Dissertations Publishing 30: 49108.
Savi F. (2011). School attachment scale for children and adolescents. The Study of Validity and Reliability Elementary Education Online 10(1): 80-90.
Saygın Ö, Polat Y, Karacabey K. (2005). Çocuklarda hareket eğitiminin fiziksel uygunluk özelliklerine etkisi, F.Ü. Sağlık Bil. Dergisi, 19(3): 205–12.
Sheehan DP, Lienhard K, Ammar D. (2020). Reducing the object control skills gender gap in elementary school boys and girls. Advances in Physical Education, 10(2): 155-68.
Sheikh M, Bagherzadeh F, Yoosefi S. (2003). The effect of selected elementary school games on girl students’ motor development in third grade of elementary school from section 5 of Tehran, Olympic. 23(1):77-87.
Siddik, F., Putri, A., Ananda, A., Fakhrany, I., Putri, M., Ilmu, F., Pendidikan, U., , M., William, J., IskandarPs., V., Baru, K., , K., & Tuan, S. (2024). Pengaruh Pendidikan Jasmani Bagi Anak Sekolah Dasar untuk Pembentukan Karakter di Era Modern. Bhinneka: Jurnal Bintang Pendidikan dan Bahasa. https://doi.org/10.59024/bhinneka.v2i4.1034.
Söğüt, M. (2017). A comparison of serve speed and motor coordination between elite and club level tennis players. Journal of Human kinetics, 55, 171.
Spessato BC, Gabbard C, Valentini NC. (2013). The role of motor competence and body mass index in children’s activity levels in physical education classes. J Teach Phys Educ. 32 (2): 118-30.
Stodden DF, Goodway JD, Langendorfer SJ, Roberton MA, Rudisill ME, Garcia C, Garcia LE. (2008). A developmental perspective on the role of motor skill competence in physical activity: an emergent relationship. Quest. 60(2): 290-306.
Svietlova O, Kovalenko S, Rybalko A. (2016). Prognostic assessment of physical fitness of schoolchildren with health disorders using functional indicators. J Phys Educ. 1: 1115–21.
Tolchieva HV. (2009). Formation of the physical health of children in primary and secondary school age on yoga. Current Problems of Physical Education School Children: Theory and Practice, 12: 196-201.
Tortop Y, Ocak Y. (2010). Sınıf öğretmenlerinin eğitsel oyun uygulamalarına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 1: 1.
Ulrich, D. A. (2017). Introduction to the special section: Evaluation of the psychometric properties of the TGMD-3. Journal of Motor Learning and Development, 5(1), 1-4.
Van Beurden E, Zask A, Barnett LM, Dietrich UC. (2002). Fundamental movement skills- how do primary school children perform? The “move it groove it” program in rural Australia. J Sci Med Sport 5(1): 244-52.
Wawrzyniak, S., Korbecki, M., Cichy, I., Kruszwicka, A., Przybyla, T., Klichowski, M., & Rokita, A. (2022). Everyone Can Implement Eduball in Physical Education to Develop Cognitive and Motor Skills in Primary School Students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19. https://doi.org/10.3390/ijerph19031275.
Yan, J., Morgan, P., Smith, J., Chen, S., Leahy, A., & Eather, N. (2024). Pilot randomized controlled trial of a game-based intervention for teaching basketball in Chinese primary school physical education. Journal of Sports Sciences, 42, 25 - 37. https://doi.org/10.1080/02640414.2024.2319457.
Yıldız E, Çetin Z. (2018). Sporun psiko-motor gelişim ve sosyal gelişime etkisi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(2): 54-66.
Yıldız Ö. (2010). Sınıf Öğretmenlerinin Beden Eğitimi Dersine Yönelik Tutumları ve Karşılaştıkları Problemler. (Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beden Eğitimi ve Oyun , Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi , Spor Biliminde Hareket Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Savaş Aydın ^*
0009-0008-0871-256X
Türkiye

Mehmet Güllü
0000-0002-0930-7178
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

12 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

3 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA97UC32DB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aydın, S., & Güllü, M. (2025). İLKOKULDA BEDEN EĞİTİMİ DERSLERİNİN BRANŞ ÖĞRETMENİ TARAFINDAN YÜRÜTÜLMESİNİN ÖĞRENCİLERİN PSİKOMOTOR GELİŞİMLERİNE VE OKULA BAĞLILIKLARINA ETKİSİ. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 83-92. https://izlik.org/JA97UC32DB